Paradisodebat 2026 | Black Box

Tijdens het jaarlijkse Paradisodebat, op zondag 6 september 2026, verkennen we welke positie de culturele en creatieve sector inneemt in het tijdperk van generatieve AI. Onder leiding van moderator Rosalie Dielesen gaan makers, bestuurders en politici hierover met elkaar in gesprek. De culturele en creatieve sector is essentieel voor het functioneren van AI. De sector heeft daarom een potentiële machtspositie, die zij steeds nadrukkelijker benoemt en benut. Makers moeten zelf kunnen bepalen of en hoe hun werk wordt gebruikt. Zolang auteursrecht en datarechten onvoldoende bescherming bieden, zijn eerlijke afspraken noodzakelijk. Makers, ontwerpers en culturele instellingen experimenteren met generatieve AI als gereedschap voor nieuwe vormen van expressie, voor het versnellen van processen, voor het bereiken van ander publiek, et cetera. Of geven juist met hun kritische blik nieuwe impulsen aan het debat. Tegelijkertijd leeft er een gevoel van onmacht. De voorwaarden omtrent het werken met AI zijn onduidelijk, evenals onder wiens regime of agenda dit mogelijk wordt, of welk gebruik ervan wenselijk of zelfs geoorloofd is. Om de ontwikkelingen scherp te krijgen, wordt volop onderzoek gedaan. De Creatieve Coalitie en Boekmanstichting stellen dat één op de vijf zzp’ers in de culturele sector inkomensverlies ervaart door AI. De Kunstenbond toont de impact van AI op de werkgelegenheid in een onderzoek door Panteia. De Raad voor Cultuur publiceert in juni zijn bevindingen over AI in kunst en cultuur. Onze sector levert elke dag input voor hoe generatieve AI klinkt, eruitziet en redeneert. Maar wie betaalt de rekening? Wie beslist wat we geleverd krijgen? En wie profiteert? We gaan in op de politieke, economische en culturele urgenties voor de culturele en creatieve sector. Deelnemers De keynote wordt verzorgd door Bert Hubert, softwareontwikkelaar, entrepreneur en technologiecommentator. We gaan in gesprek met Payal Arora, hoogleraar Inclusieve AI Culturen aan de Universiteit Utrecht en oprichter van het Inclusive AI Lab. Daarnaast spreken we met makers en vertegenwoordigers uit de culturele en creatieve sector, waaronder: Hans van Houwelingen (beeldend kunstenaar en lid Akademie van Kunsten) Jean Charles Counet (cameraman en filmregisseur), Johan van der Voet (componist en sounddesigner voor film en TV bij Soundgram en bestuurslid van ECSA) en Nanet Beumer (Hoofd digitaal, marketing & campagnes bij het Rijksmuseum) en Stefan Heijdendael van NDP Nieuwsmedia. Onder meer de volgende politici, cultuurwoordvoerders en woordvoerders digitale zaken in de Tweede Kamer mengen zich in het debat: Erik van der Maas (VVD), Guy Kortes (Jonge Democraten), Heera Dijk (D66), Jantine Zwinkels (CDA), Laurens Dassen (Volt), Mohammed Mohandis (PRO), Niels Zagema (Jongerenvertegenwoordiger Europese Zaken) en Sarah El Boujdaini (D66). Kunsten ’92 organiseert het Paradisodebat in samenwerking met de Akademie van Kunsten, ACI (directieoverleg Amsterdamse culturele instellingen) en Paradiso. Voor deze editie is Waag Futurelab toegevoegd aan de redactie.